ČELNICI EUROFONDA SPREMAJU NOVE „INVESTICIJE“ REGULATOR JOŠ ISTRAŽUJE SUMNJIVE TRANSAKCIJE

Dok Komisija za hartije od vrijednosti (KHOV) više od od godinu istražuje sumnjive transakcije Eurofonda obavljene sredinom prošle godine na domaćem i bosansko-hercegovačkom tržištu između nekoliko povezanih lica, biznismeni Veselin Barović i Boiša Šotra, koji kontrolišu Eurofond, sa partnerima iz susjedne BIH pripremaju nove „investicije“ u Elektrogrupu DD Jajce, poljoprivredno-stočarsku firmu Zagrugar DD Jajce i Remontmontažu iz Tuzle.

Prema predlogu godišnjeg plana i programu investicione politike Eurofonda za ovu godinu, o kojem bi akcionari trebalo da se izjasne na predstojećoj Skupštini akcionara zakazanoj za 27. jul, menadžment sada navodi izgradnju čak nekoliko hidrocentrala u susjednoj Bosni.

Inače, najveći dio od 44 miliona eura prihodovanih prošle godine od prodaje akcija Elektroprivrede Crne Gore, Eurofond je “uložio” u kupovinu akcija kompanije Elektrogrupa DD Jajce, gdje je stečeno 42,68 odsto akcija, 20 odsto akcija poljoprivredne firme Zadrugar DD Jajce, kao i za kupovinu nekoliko nekretnina na crnogorskom primorju (oko sedam miliona eura).

Ove transakcije obavljene su između povezanih lica, što navodi na sumnju da je novac izvlačen u privatne džepove, a na štetu fonda i akcionara. Komisija, iako odavno istražuje ovaj slučaj, još nije donijela bilo kakvo rješenje.

Skoro pola godine za ove investicije nijesu ni znali manjinski akcionari Eurofonda, da bi u prvom kvartalu 2010. godine bosanski mediji detaljno pisali o nekoliko zatvaranja, a potom i otvaranju gradilišta Elektrogrupe Jajce koja na rijeci Vrbas gradi HE „Voljevac“.

- Uvidjevši hidropotencijale, mogućnost iskorišćavanja vjetra i sunca, Eurofond je u BIH kupovao akcije firmi iz energetskog sektora. Tako je stekao značajne udjele u Elektrogrupi, a kupovinom akcija Zadrugara, stekao je učešće u firmi koja raspolaže značajnim zemljištem koje se nalazi u okruženju budućih hidrocentrala. Elektrogrupa je investitor gradnje hidrocentrale, čiji je završetak planiran za 31. avgust 2010. godine. Nakon završetka te hidrocentrale planirana je izgradnja još dvije hidrocentrale. Buduća strategija fonda jeste da ulaže u hidroenergetski sistem u BiH, gdje Vlada Federacije BIH napravila elaborat pod nazivom Prioriteti razvoja hidroenergetskog potencijala BIH. Eurofond će ulagati kroz kupovinu akcija, a ukoliko omogući novi zakonski okvir (nakon izglasavanja novog Zakona o investicionim fondovima), Eurofond će učestvovati i na tenderima. Već je potpisan ugovor sa Elektroprivredom BIH o isporuci struje nakon završetka izgradnje. Takođe je važno napomenuti da već postoje interesovanja određenih investitora o kupovini hidrocentrala kad se završe ali, ipak, je prije toga neophodno sagledati da li će više dobiti biti od prodaje vlasničkog udjela u Elektrigrupi ili od prihoda koji se mogu ostvariti njihovim radom – navodi se, između ostalog, u Godišnjem planu i investicionom programu Eurofonda za 2010. u koji su “Vijesti” imale uvud.

U Godišnjem planu se podsjeća da je fond u BIH kupio akcije Remontmontaže, akcionarskog društva koje “koje je postalo lider u servisiranju termocentrala, hidrocentrala. rudnika, a i u obezbjeđivanju sredstava neophodnih za obavljanje datih poslova”.

- Takođe, investicioni plan fonda i u ovom slučaju ide ka tome da se nastavi kupovina akcija ovog društva na tržištu kapitala jer su podcijenjene na berzi kao rezultat trenutne ekonomske krize – tvrde menadžeri Eurofonda.

Način upravljanja fonda u narednom periodu se usmjerava prema procentualno najviše koncetrisanim firmama iz potfelja gdje fond ima većinsko vlasništvo. To su Solana “Bajo Sekulić”, Bjelasica Rada, Izbor iz Bara, ali i prema firmama sa područja BIH u kojima fond, kako napominju, “namjerava da kroz buduće kupovine akcija na tržištu postane većinski vlasnik”.

- Što se tiče Solane “Bajo Sekulić”, u toku je montiranje savremene linije za pakovanje soli od 250 gr, 500 gr i 1 kg. Isto tako proizvodi su već veoma zastupljeni na domaćem tržištu mada postoje indicije da će se proizvodi uskoro naći i u zemljama u regionu. Isto tako, fond zajedno sa rukovodstvom Solane “Bajo Sekulić” radi na tome da to preduzeće uskoro izađe iz stečaja. Fond je do sada kroz dokapitalizacije u Solanu investirao značajna novčana sredstva koja su pomogla u razvoju i osavremenjavanju proizvodnih kapaciteta, povećanje produktivnosti i efikasnosti poslovanja. Pored proizvoda koji su zastupljeni na prehrambenom tržištu, Solana posjeduje atraktivne zemljišne površine za koje su interesovanje pokazali strani investitori. Solana se prostire na cca 15 miliona m2 od kojih su bar cca 12 miliona m2 pogodni za izgradnju turističko – rekreacionih kompleksa kao i sve popularnijih golf terena, što je predviđeno Master planom razvoja turizma Crne Gore.

Naravno, pored napora na pronalaženju strateškog partnera sa kojim bi se realizovali investicioni planovi, postoji i zainteresovanost kupaca za prodaju paketa akcija- navodi se u programu ovogodišnjih investicija.

Sljedeća kompanija u kojoj fond ima većinsko vlasništvo je Bjelasica Rada sa 78.8 odsto. U ovo preduzeće je fond u nekoliko proteklih godina kroz procese dokapitalizacije uložio oko pet miliona eura sa ciljem da mineralna voda “postane prepoznatljiv brend kako u zemlji, tako i u užem i širem regionu”.

- Ističemo da je da je probni kontejner mineralne vode iz Bjelasice Rade poslat u Maleziju. Poslovna strategija Eurofonda u ovoj godini je sadržana u tome da se nastavi sa daljim direktnim ulaganjem (u zavisnosti od raspoloživih sredstava) kako bi se obezbijedilo što bolje pozicioniranje na domaćem i na stranom tržištu- navodi se u Godišnjem planu za 2010. godinu.

Kako je Izbor Bar ključna kompanija u portfoliju Eurofonda, strategija menadžmenta je usmjerena na zadržavanju tih akcija u portfoliju i razmatranje mogućnosti za povećanje vrijednosti imovine.

Citirani dokument menadžeri fonda su pisali imajući u vidu da se on donosi u vrijeme globalne ekonomske krize, i predviđanja su da će kriza potrajati do 2011. godine.

Investiciona politika i buduća strategija fonda “biće usmjerena na prodaju akcija preduzeća u kojima fond nema većinsko vlasništvo”.
- Isto tako prodajom akcija preduzeća u kojima fond nema većinsko vlasništvo stekao bi se kapital koji bi se mogao koristiti u druge poslovne poduhvate i ulaganje u nekretnine i akcije firmi u zemlji i inostranstvu. Na taj način fond želi da svu svoju pažnju usmjeri na nekih 10-tak firmi iz svog portfolija – navodi se u dokumentu.

Prema tome, naša buduća strategija u Jugopetrolu , biće i dalje vezana za praćenje poslovanja i na forsiranje što boljih poslovnih rezultata, kako bi se ostvarivali što veći prihodi po osnovu isplate dividendi.

Strategija fonda kada su u pitanju 3,68 odsto akcija HTP Budvanska rivijera vezana je za praćenje poslovanja tog preduzeća i ”sagledavanje mogućnosti prodaje akcija u paketu sa prodajom državnog kapitala”. Ranije su fondovi pokrenuli predlog da se izvrši segmentacija Budvanske rivijere i da na primjer privatni fondovi dobiju hotel ili neki drugi ugostiteljski objekat kojim bi oni zajedno upravljali. Ta ideja, međutim, nije zaživjela.

Strategija fonda je usmjerena na zadržavanje akcija Prenosa AD koje posjeduje do raspisivanja tendera o prodaji tih akcija.

Vrijednost fonda na početku 2010. godine iznosila je 72,3 miliona eura i u ovoj godini menadžeri očekuju, kako navode, „skromni rast od 4 do 7 odsto“.

Šta će Udruženje investitora

Dobro uigrana grupa biznismena sa oko 33 odsto akcija, dobrim dijelom obezbijeđenih posredstvom velikog broja datih ponomoćja, godinama kontrolišu vrijednu imovinu čitavog Eurofonda.

Najveća enigma je da li će se predstavnici Udruženja privatnih investitora (UPI), inače, kritički nastrojeni prema dosadašnjem vođenju svih šest fondova, a uopšte pojaviti na predstojećoj skupštini Eurofonda.

Oni su, naime, u posljednji čas nedavno odustali od učešća na redovnoj skupštini tog fonda koja je održana 22. juna. Razlog za to bio je ponuđeni tekst sporazuma sa upravom fonda u vezi sa daljim aktivnostima. Taj sporazum, međutim, još nije potpisan.

Revoltirani načinom i brzinom trošenja novca prihodovanog od prodaje akcija EPC,G prošle godine članovi UPI-a su razmišljali svojevremeno da predlože promjenu naziva Eurofonda u „Centofond“!. To sada više niko ne pominje.

Od koga su kupovali akcije po naduvanim cijenama?

Sjedišta obje firme, Elektrogrupa i Zadrugar, nalaze se u Ulici Hrvoja Vukčića Hrvatinića u Jajcu, na brojevima 55 i 78.

Eurofond je stekao ukupno 42,68 odsto vlasništva Elektrogrupe Jajce i 20 odsto akcija Zadrugara. Do tih informacija nije se moglo doći lako, jer je vlasništvo Eurofonda u ovim kompanijama sakriveno iza kastodi računa Hipo alpe adria banke iz Mostara.

Manjinski akcionari Eurofonda, čije akcije su na berzama tokom druge polovine prošle godine konstatno gubile na vrijednosti, sa velikim zakašnjenjem su saznali da djelatnost Elektrogrupe Jajce nije proizvodnja struje niti energetika, već “posredništvo u prodaji raznovrsnih proizvoda”.

Nominalna vrijednost jedne akcije Elektrogrupe je 10 konvertibilnih maraka (oko pet eura), a Eurofond je akcije te firme kupovao po cijenama 38 puta većim od nominale, oko 380 maraka (oko 190 eura). Javnosti je i dalje zvanično nepoznanica od koga je Eurofond kupio akcije 38 puta skuplje od nominalne cijene. Djelatnost Zadrugara, druge firme u koju je Eurofond “investirao”, je “uzgoj usjeva i uzgoj stoke-mješovita proizvodnja”.

Pretpostavlja se da du gazde Eurofonda akcije kupovale od samih sebe i pivezanih lica, kako bi izvukli novac dobijed od prodaje akcija EPCG.

IZ EUROFONDA, PREKO POVEZANIH TRANSAKCIJA VESKA BAROVIĆA, ZIJADA BLEKIĆA I BOIŠE ŠOTRE, NA ŠTETU GRAĐANA AKCIONARA IZVUČEN OGROMAN NOVAC OD PRODAJE AKCIJA EPCG

Fond zajedničkog ulaganja Eurofond je tokom 2009. godine za kupovinu akcija potrošio čak 15,3 miliona eura, a za kupovinu nekretnina još oko sedam miliona. Sporno je to što su sve transakcije obavljene između povezanih lica koja su osnivači ili akcionari Eurofonda, zbog čega je i realna sumnja da se ogroman novac iz fonda izvlačio nezakonito i na štetu ostalih akcionara, kojih ima oko 15.000.

Na osnovu dostupnih podataka, Eurofond je od ukupno 22,3 miliona eura potrošenih za kupovinu akcija i nekretnina tokom prošle godine, 11 miliona uložio u kupovinu akcija dvije firme sa sjedištem u Jajcu, a još toliki iznos u kupovinu nekretnina i akcija u Crnoj Gori, od povezanih firmi i lica.

Eurofond je svoj udio u EPCG prodao italijanskoj kompaniji A2A za 44 miliona eura, i taj novac je maltene kompletno utrošen za nekoliko mjeseci.

Za 22 miliona se zna da je potrošeno za spornu kupovinu akcija i nekretnina od povezanih firmi i lica, a ostatak najvećim dijelom za vraćanje dugova Eurofonda.

U svim sumnjivim transakcijama najčešće se pojavljuju Vesko Barović, Zijad Blekić i Boiša Šotra, koji su zvanično akcionari i čelnici Eurofonda i većine povezanih firmi koje se pojavljuju u ovim poslovima. Blekić živi i radi u BiH, dok je Šotra takođe iz te zemlje, ali već godinama živi u Crnoj Gori. Barović i partneri su, prema informacijama “Vijesti”, jedan dio novca od prodaje svojih akcija Eurofondu, iskoristili za vraćanje kredita bankama.

Najveća pojedinačna “investicija” Eurofonda prošle godine bila je kupovina 44.500 akcija novoosnovane firme Elektrogrupa DD iz Jajca, za 8,83 miliona eura. Za 2,1 milion kupovane su i akcije poljoprivredno-stočarske firme Zadrugar DD, takođe iz Jajca.

Sredinom septembra prošle godine iz menadžmenta Eurofonda “Vijestima” je saopšteno da su novac uložili u Elektroprivredu BiH. Ispostavilo se da to nije tačno.

Podaci o “investiranju” u firme iz Jajca ne mogu se naći u zvaničnim izvještajima o stanju portfelja Eurofonda koji su dostupni javnosti, jer su pomenuta “ulaganja” nalaze pod stavkom “ostale hartije od vrijednosti”.

Sjedišta obje firme, Elektrogrupa i Zadrugar, nalaze se u Ulici Hrvoja Vukčića Hrvatinića u Jajcu, na brojevima 55 i 78.

Eurofond je stekao ukupno 42,68 odsto vlasništva Elektrogrupe Jajce i 20 odsto akcija Zadrugara. Do tih informacija ne može se doći lako ni na Sarajevskoj berzi, jer je vlasništvo Eurofonda u ovim kompanijama sakriveno iza kastodi računa Hipo alpe adria banke iz Mostara.

Pojedini manjinski akcionari Eurofonda, čije akcije su na berzama tokom druge polovine prošle godine konstatno gubile na vrijednosti, sa velikim zakašnjenjem su saznali da djelatnost Elektrogrupe Jajce nije proizvodnja struje niti energetika, već “posredništvo u prodaji raznovrsnih proizvoda”.

Kompanija Elektrogrupa DD Jajce, prema dostupnim podacima sa Interneta i Sarajevske berze, osnovana je početkom 2009. godine. Akcije ove firme na Sarajevskoj berzi zvanično su listirane 20. marta prošle godine, ili nešto više od dva mjeseca uoči već tada izvjesne prodaje paketa akcija Elektroprivrede italijanskoj kompaniji A2A.

Ono što je interesantno – nominalna vrijednost jedne akcije Elektrogrupe je 10 konvertibilnih maraka (oko pet eura), a Eurofond je akcije te firme kupovao po cijenama čak 38 puta većim od nominale, oko 380 maraka (oko 190 eura). Javnosti je i dalje zvanično nepoznanica od koga je Eurofond kupio akcije 38 puta skuplje od nominalne cijene.

Djelatnost Zadrugara, druge firme u koju je Eurofond “investirao”, je “uzgoj usjeva i uzgoj stoke-mješovita proizvodnja”. Zadrugar posjeduje ogromno poljoprivredno dobro (“državu u državi”, kako neki vole da kažu u Eurofondu), a firma posjeduje stado stoke i savremenu opremu za mužu. Kao akcionarsko društvo oformljeno je 2001, a njegove akcije evidentirane su na Sarajevskoj berzi u prvoj polovini 2005. godine.

Izvjesno je da Barović sa partnerima nije “ulagao” ogroman novac Eurofonda u dvije firme zbog nostalgije za gradićem Jajce, gdje je polovinom Drugog svjetskog rata na Drugom zasjedanju AVNOJ-a utemeljena Titova Jugoslavija.

Osim “ulaganja” u Jajcu, Eurofond i ista grupa ljudi u isto vrijeme nijesu mirovali ni u Crnoj Gori. U tom periodu, Eurofond je kupio akcije u Crnoj Gori za oko četiri miliona eura.

Eurofond je kupovao akcije firmi u kojima već ima značajan većinski paket – Solana, Bjelasica rada i Izbor Bar. Sve te akcije Eurofond je uglavnom kupovao od iste grupe ljude (Barović, Blekić, Šotra) i njihovih firmi (Fleš, Akcija, Fjord…), ali i od drugih firmi i lica. Eurofond je kupovao i akcije firmi čiji je vlasnik Barović – Mimoza i Svis osiguranje.

Za nekoga može izgledati da su sve ove transakcije “zapetljane”, ali su više nego jasna – Eurofond, iza kojeg stoji pomenuta grupa ljudi, kupovao je akcije firmi iza kojih stoje Eurofond i Barović (Solana, Rada, Izbor, Mimoza…), od firmi (Fleš, Akcija, Komersa…) iza kojih stoji ista grupa ljudi.

U ovim transakcijama potrošeno je oko četiri miliona eura, što je uz 11 miliona uloženih u dvije firme u Jajcu, samo na akcije ukupno potrošeno oko 15,3 miliona. U kupovinu nekretnina u Crnoj Gori, takođe od povezanih firmi i lica, potrošeno je oko sedam miliona, što zajedno sa kupovinom akcija u Jajcu i Crnoj Gori, ukupno čini 22,3 miliona eura.

Osim tog “troška”, tek što su akcije EPCG prodate, i kada su na račun uplaćena 44 miliona, Eurofond je počeo vraćati i dugove crnogorskim bankama. Vjeruje se da je Eurofond potrošio skoro kompletan novac koji je imao na računu od prodaje akcija EPCG.

Činjenica je da Barović, Blekić, Šotra i njihove firme, kao i sa njima povezane kompanije, imaju najveći akcionarski udio u Eurofondu. Činjenica je, međutim, da nemaju natpolovčni akcionarski udio.

Takođe, najmanje 15.000 građana u ovom trenutku posjeduje akcije Eurofonda. Niko od njih za sada nije ostvario bilo kakvu korist od fonda, niti ih uprava fonda u bilo kom trenutku obavještava šta je sa fondom i kako i na koji način su investirana skoro 44 miliona eura dobijena od prodaje akcija EPCG.

Što se tiče građana akcionara Eurofonda, “najbolje” su prošli oni koji su prodali akcije u vrijeme berzanskog buma.

Ko je Zijad Blekić?

Kontroverzni biznismen Zijad Blekić već godinama je poznat po aferama i optužbama, od mešetarenja na Sarajevskoj berzi do mahinacija sa nekoliko kompanija u BiH.

Blekić je vlasnik sarajevske brokerske kuće Eurohaus preko koje Eurofond posluje u BiH.

Blekić je predsjednik Nadzornog odbora Sarajevske berze, Remontmontaže DD Tuzla i Zadrugara, firmi povezanih i sa Eurofondom. Tamošnji mediji Blekića i Barovića kroz afere dovode u vezu sa firmama “Vranica” i “Šipad” iz BiH.

Prekršen zakon o fondovima

Slobodnim tumačenjem postojeće zakonske regulative u Crnoj Gori, Eurofond zajedno sa povezanim licima i firmama nije smio da učestvuje u transakcijama sa drugim povezanim licima i firmama, zato što se radi o zabranjenim transakcijama i konfliktu interesa, sa ciljem izvlačenja kapitala u privatne svrhe, što za posljedicu ima pad vrijednosti fonda i štetu za akcionare.

Prema Zakonu o investiticonim fondovima, koji se odnosi i na fondove zajedničkog ulaganja kojima pripada Eurofond, – “… član Odbora direktora društva za upravljanje, izvršni direktor društva za upravljanje (…) ne smiju da učestvuju u poslovima koji omogućavaju njemu ili sa njim povezanom licu da imaju koristi od pada vrijednosti akcija investicionog fonda”. Društvo za upravljanje u ovom slučaju je Euroinvest.

Povezana lica, prema ovom zakonu, su “(…) lica koja su međusobno povezana u upravljanju, putem kapitala ili na drugi način tako da formiraju poslovnu politiku radi postizanja zajednickih ciljeva, što im omogućava da jedno lice ima značajan uticaj na odlučivanje o finansiranju i poslovanju”.

Zakon kaže i da “društvo za upravljanje i povezana lica ne mogu prodati svoju imovinu investicionom fondu, niti kupiti imovinu investicionog fonda”.

Pravni poslovi zaključeni suprotno ovoj odredbi, prema istom zakonu, ništavni su.

Postoji još nekoliko sličnih odredbi zakona, koje mogu da idu u prilog tumačenju da su Eurofond i povezana lica kršili zakon u transakcijama koje su međusobno obavljali.

Milioni za nekretnine plaćeni Fjordu i Radu Živkoviću

Za kupovinu nekretnina u Crnoj Gori, Eurofond je “uložio” oko sedam miliona eura, u čemu su takođe učestvovala povezana lica.

Eurofond je najveću parcelu, površine oko 10.000 kvadrata, kupio u mjestu Orahovac kod Kotora, za 5,48 miliona eura. Kvadrat zemlje je plaćen za nevjerovatnih 548 eura, a prodavac je, na osnovu podataka iz katastra, bio HTP Fjord, firma koju kontroliše Barović. Vlasnik Fjorda formalno je Alfa invest, firma čiji je Barović osnivač.

Eurofond je kupio i nešto manje od 600 kvadrata stambenog prostora sa dvorištem od oko 250 kvadrata u Bečićima, za 1,15 miliona. Na osnovu podataka iz katastra, vlasnici tih parcela su Podgoričani Saša Živanović i Radisav-Rade Živković, poznat kao Barovićev tjelohranitelj, a koji je trenutno u pritvoru zbog nedavne tuče u restoranu “Maša”, u kojoj su, pored Barovića, učestvovali i advokat Nebojša Batrićević i biznismen Zoran Nenezić. Živanović i Živković su često viđeni u Barovićevom društvu.

Eurofond je u Podgorici kupio i poslovni prostor za 350.000 eura, ali pouzdani podaci o bivšem vlasniku za sada javno nijesu dostupni.